1842 yılında Osmanlı topraklarında tutulan nüfus kayıtları, dönemin sosyal ve idari yapısını aydınlatan eşsiz bir belge niteliğinde. Sultan II. Mahmud’un emriyle gerçekleştirilen bu sayımlar, vergi ve askerlik…
1842 yılında Osmanlı topraklarında tutulan nüfus kayıtları, dönemin sosyal ve idari yapısını aydınlatan eşsiz bir belge niteliğinde. Sultan II. Mahmud’un emriyle gerçekleştirilen bu sayımlar, vergi ve askerlik sisteminin düzenlenmesi amacıyla yapılmış olsa da, geride bıraktığı defterler, geçmişin sessiz tanıkları olarak bugüne ışık tutuyor. Ancak bu kayıtlar, yalnızca erkek nüfusu kapsıyor; hanelerdeki her bireyin adı, mesleği, yaşı, fiziksel özellikleri ve hatta göç hikâyeleri titizlikle not edilmiş. Oktay Bozan’ın çalışması, 2662 numaralı Çüngüş kazası nüfus defterini mercek altına alıyor. 19. yüzyıl ortalarında bu bölgenin idari sınırlarından tutun da, köylerde yaşayan erkeklerin yaş dağılımına, mesleklerine ve dini-etnik yapısına kadar pek çok ayrıntıyı gün yüzüne çıkarıyor. Defterdeki satırlar, o dönemin toplumsal dokusunu, aile bağlarını ve hatta bireylerin yaşam mücadelelerini adeta canlandırıyor..
